Uit de jaarverslagen

Woonmaatschappijen bouwen mee aan sterke buurten

Wie de jaarverslagen van de Vlaamse woonmaatschappijen erop naleest, ziet een duidelijke rode draad: woonmaatschappijen werken nauw samen met lokale besturen aan sterke, duurzame en leefbare buurten. Niet alleen voor het realiseren van sociale woningen, maar ook voor de bredere ontwikkeling van wijken en gemeenten.

Die samenwerking krijgt heel wat vormen. Woonmaatschappijen overleggen met lokale besturen en partners zoals politie over woonbegeleiding, leefbaarheid en veiligheid. Tegelijk werken ze samen aan nieuwe woonprojecten, buurtinitiatieven en voorzieningen. Zo worden sociale woningen steeds vaker ingebed in een bredere lokale visie op wonen en samenleven.

Praktijkvoorbeelden:

• • Leefgoed: structureel overleg tot op cliëntniveau, maar ook in functie van bouwprojecten
  • De Voorkempen: kinderopvang in Schoten
  • Ons Onderdak: project voor begeleide dakloze jongeren in Ieper
  • Woontrots: herbestemming rijkswachtkazerne, oud-gemeentehuis en jongensschool
  • Tuinwijk: subsidies voor buurtinitiatieven

Van renovatie tot innovatieve woonvormen

Ook op het vlak van bouwen en renoveren beweegt er heel wat. Duurzaamheid staat daarbij nadrukkelijk op de agenda. We zien investeringen in onder meer collectieve warmtepompen, geothermie, BEO-velden, KWO-installaties, wadi’s en circulaire renovatie en bouw.

Praktijkvoorbeelden:

• LeefGoed: KWO-installatie
• Vivendo: BEO-veld collectieve warmtepompen
• WIL: circulaire renovatie
• Thuispunt Gent: collectieve geothemie, BEO-veld, warmtepompen
• Woonstroom: wadi’s

Daarnaast zetten woonmaatschappijen in op modulair bouwen en cohousing. Ook brownfieldsites, leegstaande gebouwen en waardevol onroerend erfgoed krijgen een nieuwe toekomst.

Praktijkvoorbeelden:

• Thuisrand: cohousingproject voor senioren
• Woonmaatschappij Vlaamse Ardennen: brownfieldproject oude fabriekssite
• De Thuisbouwer: brownfieldproject centraal gelegen industriële site
• Woonsprong: renovatie molen en molenaarshuis
• Woontrots: herbestemming rijkswachtkazerne en oud-gemeentehuis en school
• Rivierenland: bouwproject basiskoten en commerciële ruimten

Meer dan woningen alleen

Opvallend is ook de toenemende aandacht voor duurzaam ruimtegebruik en gemengde projecten, in samenwerking met private projectontwikkelaars. Inbreiding, verdichting en vervangingsbouw maken deel uit van een bredere zoektocht naar kwalitatieve woonomgevingen. Nieuwe projecten combineren verschillende woningtypes en doelgroepen en bieden soms ook ruimte voor commerciële functies, kinderopvang of andere voorzieningen.

Bereikbaarheid en mobiliteit krijgen daarbij eveneens een plaats, bijvoorbeeld via lokale systemen voor deelwagens en deelfietsen bij woonmaatschappij Rivierenland (Woonland). En ook de kwaliteit van de publieke ruimte blijft belangrijk: voldoende buitenruimte, toegankelijk groen en aandacht voor leefbaarheid maken steeds vaker integraal deel uit van woonprojecten.

Samen met lokale besturen naar meer woonkansen

Veel woonmaatschappijen nemen zo een actieve rol op in het lokale woonbeleid. Ze zoeken samen met gemeenten en steden naar mogelijkheden om gronden en gebouwen optimaal in te zetten, leegstand aan te pakken en nieuwe woonkansen te creëren. In het geval van reeds aangesneden en goedgelegen woonreservegebieden wordt samen met het gemeentebestuur gewerkt aan vrijgavebesluiten.

De jaarverslagen tonen tegelijk dat de uitdagingen groot blijven. De realisatie van het nieuwe bindend sociaal objectief (BSO) wordt door verschillende woonmaatschappijen als een positieve maatregel genoemd, maar ook als een uitdaging en soms als onmogelijk wegens geen beschikbare ruimte of grondreserves. Beschikbare ruimte, grondreserves en de ruimtelijke context bepalen uiteindelijk mee wat haalbaar is.